ئەو پرسیارەی كە لەم دوایییەدا لەئەمریكا زۆر بەگەرمو گوڕی هەوڵی دۆزینەوەی وەڵامەكەی دراوە ئەوەیە كە: چی وای لەفەیسەل شازاد كردوە هانا بۆ كردەوەیەكی تیرۆریستی ببا؟ هۆی سەرقاڵبون بەدۆزینەوەی وەڵامێك بۆ ئەم پرسیارە پاساوی خۆی هەیە. لەڕاستیدا مەسەلەی فەیسەل شازادی پاكستانیو پێش ئەو مەسەلەی عومەر حەمامیی سۆمالی كەهەردوكیان موسڵماننو رەگەزنامەی ئەمریكاییان هەیە، دوو مەسەلەن بونەتە هۆی بەگومان كەوتن لەتواناو كاراییی سیستمی كۆمەڵایەتی- ئابوریی رۆژئاوا كە نەیتوانیوە هەلومەرجێكی لەبار بۆ تێكهەڵكێش بونی پەنابەرە موسڵمانەكان لەگەڵا ژینگە تازەكەیاندا دەستەبەر بكات.
مەسەلەی فەیسەل شازاد تایبەتمەندیی خۆی هەیە چونكە كەس چاوەڕوانی ئەوەی لێ نەدەكرد لەهەرێمی وەزیرستان لەپاكستان فێری هونەری دروستكردنی بۆمب بێو لەگۆڕەپانی تایمز سكوێر لەنیویۆرك پلانی كردەوەیەكی تیرۆریستی دابنێ. كابرا تەمەنی 30 ساڵەو هەموی ساڵێكە رەگەزنامەی ئەمریكیی وەرگرتوە. جگە لەوە، خێزاندارەو خاوەنی دوو منداڵە. بێكاریش نەبوو. موچەكەی بەشی دەكردو لەشوێنێكی باشیش دامەزرا بوو. سەرنجڕاكێشترین تایبەتمەندیش ئەوەیە كە شازاد لەپاكستان لەسەر دەستی مەلا توندڕەوەكان پەروەردە نەكراوەو باوكی ئەفسەرێكی هێزی ئاسمانیی پاكستان بوو. بنەماڵەكەی نە لەپاكستان هەژاریی بەخۆوە دیوە نە لەئەمریكا. هەر توێژینەوەیەك لەم بارەیەوە بەو ئاكامە دەگات كەوەرچەرخانی شازاد بەلای تیرۆردا شتێكی چاوەڕوان نەكراوە.
لەم بارەیەوە ئەمە یەكەم نمونە نیە. ساڵی پار عومەر حەمامی ئەمریكای بەجێ هێشتو گەڕایەوە بۆ وڵاتی خۆیو لەوێ پەیوەندیی بەگروپە توندڕەوەكانەوە كردو چەكی هەڵگرت.
ئەمە دەری دەخا كەبەشێكی زۆر لەهاووڵاتییانی جیهانی ئیسلام كە بەڕۆژئاوا سەرسامنو وڵاتی خۆیان بەجێ دێڵنو دەچن لەوێ دەژین، زۆر نابا هەست بەنامۆیی دەكەنو ناتوانن تێكهەڵكێشی شارستانێتییە تازەكە بنو لەگەڵا دابو نەریتو شێوەی ژیانی ژینگە تازەكەدا ناگونجێنو وردە وردە لێی دور دەكەونەوە، بەڕادەیەك كە لەسەرەنجامدا هەندێكیان بەدوركەوتنەوە داناكەون بەڵكو هەڵدەگەڕێنەوەو تەواوی ژینگەكە بەدوژمن دادەنێن. لەنمونەی حەمامیدا، كابرا وڵاتە پێشكەوتووەكەی بەجێ هێشتو بۆ یەكێ لەبەجێماوترین وڵاتانی جیهان گەڕایەوە، چوە ریزی رێكخراوە تیرۆریستەكەی لاوانەوەو كەوتە ئەنجامدانی كردەوەی تیرۆریستی. لەنمونەی دووەمدا، شازاد بڕیاریدا لەو وڵاتەدا كردەوەی تیرۆریستی بكا كەتێیدا دەژی.
ئەم دوو نمونەیە لەكاتێكدا دەبنە مایەی كەمكردنەوەی متمانەی هاووڵاتییانی رۆژئاوا بە پەنابەرە موسڵمانەكان، دەرخەری ئەوەشن كە شارستانێتیی رۆژئاوا بەو هەمو هەژمونو تواناو پێشكەوتنەی نەیتوانیوە مەرجی پێویست بۆ تێكهەڵكێشبونی كەلتورە جیاوازەكان فەراهەم بكات.
بەشێكی بۆچونە ئەمریكییەكان ورد بۆ مەسەلەكە دەچنو هەمو ئۆباڵەكە ناخەنە سەر كەلتوری باوی جیهانی ئیسلام. وتارێكی رۆژنامەی یوو ئیكسپرێس سەرنجی بەلای ئەوەدا راكێشا كە لەساڵەكانی بیستو سیی سەدەی رابردوو، كاتێك هێشتا دیاردەی ئیسلامی رادیكال سەری دەرنەهێنابوو، بەشێكی ئەمریكایییە بەبنەچە ئەڵمانەكان بەرژێمی هتلەر ئەوەندە سەرسام بون كەنەیانتوانی دڵسۆزیی خۆیان بۆ ئەمریكا ساغ بكەنەوەو مەسەلەكە گەیشتە رادەی بەگومان كەوتنی كاربەدەستانی ئەمریكا لەهەر ئەڵمانییەكی ئەمریكیو گرتنی.
لێكۆڵینەوە سۆسیۆلۆژییە ئەمریكییەكان زۆرتر جەخت لەسەر ئەوە دەكەنە كە كەسانی وەك شازادو حەمامی لەبەر چەردەیەك هۆكار سەریان لێ شێواوەو كۆنترۆلی خۆیان لەدەست داوەو نەیانتوانیوە لەو ژینگە مۆدێرنەی تێیدا دەژین، حەزو ئاواتەكانیان بەدی بێنن. ئەمە بەو مانایە دێ كەئەم كەسانە ویستویانە تۆڵە لەو كۆمەڵگایە بكەنەوە كەئاواتەكانیان تێدا نەهێناوەتە دیو بەسەرلێشێواوی رێگایەكیان هەڵبژاردوە كەتەنانەت بۆ خۆیشیان زیانبەخشە.
بەهەر حاڵا، مەسەلەی شازاد لەئەمریكا زۆر بەوردی لێی دەكۆڵدرێتەوەو هیچ گومانێك لەوەدا نیە كەئەنجامی ئەم لێكۆڵینەوەیە كاریگەری لەسەر هەنگاوەكانی ئایندە بەجێ دێڵێ.